Jestem pokrzywdzonym w wyniku popełnienia przestępstwa - co to dla mnie oznacza?

Ostatnio w życiu spotkała Cię krzywda związana z czyimś bezprawnym działaniem? Zostałeś znieważony, oszukany, okradziony czy pobity? Jesteś ofiarą napaści, przemocy domowej, a może potrącił Cię pijany kierowca? Odpowiedź twierdząca na zadane pytania oznacza jedno – w świetle przepisów prawa karnego jesteś traktowany jako pokrzywdzony! Pokrzywdzonym w prawie karnym jest każdy kogo dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Dobrami prawnymi są m. in. życie, zdrowie, cześć, wolność czy mienie. Status pokrzywdzonego jako strony postępowania karnego przysługuje Ci już początkowym jego etapie tj. w fazie przygotowawczej. Zapytasz „co to dla mnie oznacza”? Oznacza to, że masz prawo czynnego działania w toczącym się postępowaniu i decydowania o jego przebiegu. Od tego momentu przysługuje Ci szereg praw, ale również przepisy karne nakładają na Ciebie pewne obowiązki, o których przeczytasz w dalszej części artykułu.

sprawy karne pomoc pokrzywdzonym 1

Jakie mam prawa jako pokrzywdzony a jakie obowiązki?

Prawa Pokrzywdzonego

Pamiętaj! To, że jesteś pokrzywdzonym nie oznacza, że Twoja rola w postępowaniu karnym ogranicza się do biernego przyglądania się poczynaniom organów ścigania. Masz prawo do czynnego udziału na wielu płaszczyznach dochodzenia lub śledztwa. Najważniejsze przysługujące Ci prawa to:

  • możliwość składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia np. wniosku o przesłuchanie świadka czy dopuszczenie opinii biegłego
  • możliwość udziału w czynnościach postępowania przeprowadzanych na wniosek pokrzywdzonego oraz w czynnościach, których nie można powtórzyć na    rozprawie
  • możliwość dostępu do akt sprawy i sporządzania odpisów oraz kopii
  • możliwość odwołania się od postanowienia o odmowie wszczęcia lub umorzeniu śledztwa/dochodzenia oraz złożenia zażalenia na bezczynność, jeżeli w określonym prawnie terminie nie zostałeś powiadomiony o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa/dochodzenia
  • możliwość skorzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie mówisz po polsku albo jesteś głuchy lub niemy
  • możliwość złożenia wniosku o uzupełnienie śledztwa/dochodzenia
  • możliwość skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika jak adwokat czy radca prawny

Obowiązki Pokrzywdzonego

Oprócz praw, jako pokrzywdzony w sprawie karnej, masz też pewne obowiązki. Są nimi w szczególności:

  • obowiązek stawiania się na każde wezwanie organu prowadzącego postępowania przygotowawcze
  • informowania o zmianie swojego miejsca zamieszkania na cele skuteczności doręczania pism związanych ze sprawą karną
  • jeżeli karalność czynu zależy od Twojego stanu zdrowia, musisz poddać się oględzinom i badaniom nie połączonym z zabiegiem chirurgicznym lub obserwacją w zakładzie leczniczym

Jak sam widzisz lista Twoich praw i obowiązków jest długa, a w praktyce oznacza to, że Twoja rola w postępowaniu karnym i wpływ na jego przebieg są bardzo duże, niekiedy nawet decydują o obraniu właściwego kierunku organów prowadzących sprawę.

Czy jako pokrzywdzony mogę występować przed sądem?

Odpowiedź na postawione pytanie brzmi: możesz… a nawet powinieneś! 

Pamiętaj postępowanie przygotowawcze służy głównie wyjaśnieniu okoliczności sprawy i zgromadzeniu dowodów dla sądu. Postępowanie karne prowadzone w sądzie jest etapem, w jakim sędzia, który w przyszłości wyda wyrok, będzie mógł bezpośrednio zobaczyć Ciebie, oskarżonego, świadków i cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Postępowanie sądowe to czas, w którym działanie stron może w ogromnym stopniu przyczynić się do późniejszego kształtu orzeczenia sędziowskiego.
Jako pokrzywdzony możesz występować w sprawie karnej przed sądem w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Aby uzyskać taki status musisz złożyć oświadczenie do sądu w jakim toczy się sprawa do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie.

Czy mogę sam sporządzić akt oskarżenia?

Możesz, ale tylko w ściśle określonych kategoriach spraw. W prawie karnym praktycznie regułą jest, że prowadzeniem postępowań zajmuje się profesjonalny oskarżyciel – oskarżyciel publiczny. Oczywiście od każdej reguły są wyjątki. Oskarżyciela publicznego w przypadkach, w których ma on obowiązek działać praktycznie nie da się zastąpić (wyjątek to subsydiarny akt oskarżenia). Jako pokrzywdzony można najczęściej działać obok prokuratora w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego

Jest jednak kategoria spraw karnych ściganych z tzw. oskarżenia prywatnego. Oskarżycielem prywatnym jest pokrzywdzony, który wnosi i popiera oskarżenie o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego. Kategoria spraw karnych jakich dotyczy oskarżenie prywatne jest następująca:
– naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni,
– zniesławienie,
– zniewaga,
– naruszenie nietykalności cielesnej.
Katalog przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego, w których Ty sam możesz złożyć akt oskarżenia jest jak widać stosunkowo wąski, co wcale nie oznacza, że tego typu spraw karnych jest mało. Przeciwnie wręcz zdarzają się bardzo często.

Czy adwokat może pomóc pokrzywdzonemu?

Oczywiście, że może, ponadto potrafi pomagać, bo taka jest idea tego zawodu. Jak już zostało wspomniano a propo pomocy adwokata w sprawach karnych – postępowanie karne to ściśle sformalizowany proces w którym nie łatwo jest się odnaleźć. Jako pokrzywdzony w wyniku popełnienia przestępstwa już sporo doświadczyłeś i doskonale zdajesz sobie sprawę jak wiele emocji może wywołać wielomiesięczne czy wieloletnie postępowanie karne w jakim przyjdzie Ci uczestniczyć oraz jak trudno jest skoncentrować się na właściwym działaniu w toku postępowania kiedy towarzyszy Ci ogromny stres. To nie przypadek, że ludzie zwykli mawiać „ emocje są złym doradcą ”, ponieważ z reguły emocje nie polepszają, a pogarszają naszą sytuację. Czy nie warto jest mieć wtedy kogoś u swojego boku, kto zna tajniki postępowania karnego, kto pomoże nam podjąć właściwe decyzje, kto weźmie na swoje barki część ciężaru jaki dźwigamy ? Uwierz, naprawdę warto. Taką osobą jest właśnie adwokat.

W czym może pomóc adwokat ?

  • sporządzić zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa
  • reprezentować Twój interes w sprawie karnej, jako pełnomocnik pokrzywdzonego
  • brać udział we wszystkich możliwych czynnościach postępowania karnego jak przesłuchania podejrzanego, świadka, biegłego oraz w przesłuchaniu Ciebie jako pokrzywdzonego
  • odwołać się od postanowienia o odmowie wszczęcia lub umorzeniu śledztwa/dochodzenia oraz złożyć zażalenie na bezczynność, jeżeli w określonym prawnie terminie nie zostałeś powiadomiony o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa/dochodzenia
  • zapoznać się za Ciebie z materiałami toczącego się postępowania
  • składać wnioski o przeprowadzenie dowodów, wnioski o zastosowanie, zmianę lub uchylenie środka zapobiegawczego dla oskarżonego
  • sporządzić prywatny akt oskarżenia oraz subsydiarny akt oskarżenia
  • na etapie sądowym czynnie Cię reprezentować na rozprawie

Jaki jest koszt pomocy adwokata pokrzywdzonemu ?

Cennik usług adwokackich, co zostało już wspomniane na naszej stronie zwyczajnie nie istnieje, a koszty pomocy adwokata w sprawach karnych pokrzywdzonemu ustalane są indywidualnie – gdyż żadna ze spraw nigdy nie jest taka sama. W kwestii cennika usług prawniczych w sprawach karnych odsyłam do naszego wpisu „Ile kosztuje pomoc adwokata w sprawie karnej?”, który nieco rozjaśni Ci kwestie kosztów adwokackich oraz tego co ma wpływ ich wysokość.

Obrazowo możemy w przybliżeniu na podstawie wieloletniej praktyki wskazać przykładowe ceny minimalne za prowadzenie określonej kategorii spraw w naszej kancelarii:

  • Porada prawna w sprawie karnej/wykroczeniowej – od 150-300 zł netto
  • Sporządzenie prywatnego aktu oskarżenia – od 1500 zł netto
  • Sporządzenie apelacji w sprawie karnej – od 1800 zł netto

Potrzebujesz porady prawnej w sprawie karnej?
Zapraszamy do kontaktu!